Een watertoren is een watertank die op een zekere hoogte is gebouwd. Watertorens dienen om de druk in het waterleidingnet constant te houden. Ze gebruiken hiervoor het principe van de communicerende vaten. De druk is evenredig met het peil van het water: voor iedere tien meter stijgt de druk met ca. 10 N/cm² (ofwel 100 kiloPascal). Bij waterbedrijven is het nog steeds gebruikelijk de druk uit te drukken in 'meters waterkolom', de afleverdruk (en dus de hoogte van de watertoren) is ongeveer 30 meter waterkolom. Bij een te hoge druk zouden de leidingen en kranen schade kunnen oplopen, bij een te lage druk komt er een te laag debiet uit de kraan. Die hoogte is inclusief een eventuele natuurlijke verhoging waarop de watertoren is gebouwd.

Watertorens werden in de wereld gebouwd sinds 1836. De eerste gebouwde watertoren van Nederland was de watertoren van Den Helder die stamt uit 1856.

Het volume van het water in een watertoren moet voldoende zijn om het peil (en dus de druk) constant te houden bij schommelingen in het verbruik. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren in de rust van een voetbalwedstrijd als iedereen tegelijk het toilet gebruikt of bij een grote leidingbreuk. Ook bij brand moet er water geleverd worden.

De gemiddelde inhoud van de watertorens loopt van 450 m3 tot 2500 m3[1] en een hoogte van 20 tot 60 meter. Door de forse afmetingen en het vaak karakteristieke uiterlijk is de watertoren beeldbepalend voor de omgeving.

In de hoogtij dagen kende Nederland circa 260 watertorens. Momenteel staan er nog 170 watertorens, waarvan ongeveer de helft nog in gebruik is. De watertorens van bijvoorbeeld Amsterdam en Utrecht worden nog gebruikt. Talloze watertorens krijgen andere bestemmingen, zoals woning of restaurant.

Tegenwoordig is de taak van watertorens in Nederland overgenomen door pompen en regelaars. De pompen hebben als nadeel dat deze kunnen uitvallen als er een elektriciteitsstoring is, terwijl dit met een klassieke watertoren niet het geval is.

Van de watertorens die er nog staan, hebben de meeste de status van monument. Enkele belangrijke architecten van watertorens in Nederland waren: